Spadek w Polsce, życie za granicą. Dlaczego nie warto odkładać spraw spadkowych na później?

Wielu Polaków mieszkających za granicą przez lata buduje swoje życie zawodowe i rodzinne. Kupują domy, zakładają firmy, wychowują dzieci. Polska pozostaje jedynie miejscem, do którego wracają od czasu do czasu – na wakacje lub w odwiedziny do rodziny.

To, że na stałe mieszkamy za granicą, nie oznacza jednak, że przestajemy być właścicielami majątku w Polsce ani że przestają nas dotyczyć obowiązki wynikające z polskiego prawa.

Wręcz przeciwnie – bardzo często to właśnie odległość powoduje, że o istotnych sprawach dowiadujemy się zbyt późno.

Spadek może być zarówno prezentem, jak i problemem

Spadek kojarzy się najczęściej z otrzymaniem mieszkania, domu czy oszczędności.

W praktyce jednak dziedziczymy nie tylko prawa, ale również obowiązki.

Może się okazać, że odziedziczona nieruchomość wymaga kosztownego remontu, jest obciążona długami, generuje zaległości podatkowe albo stwarza zagrożenie dla osób trzecich. Może się również okazać, że spadek składa się wyłącznie z długów.

Jeden z moich klientów przez wiele lat nie wiedział, że odziedziczył nieruchomość w Polsce. Nigdy się nią nie interesował, zakładając, że skoro nie zamierza z niej korzystać, problem sam zniknie.

Tak się jednak nie stało. Po latach część dachu zawaliła się na zaparkowany samochód. Budynek nie był ubezpieczony, a właściciel – choć od dawna mieszkał za granicą – poniósł odpowiedzialność za powstałą szkodę. Szczęśliwie nie doszło do większej tragedii, czyli szkody na osobie.

To pokazuje, że brak działania również wywołuje skutki prawne.

Czasami spadek staje się ogromną szansą

Oczywiście nie każda historia kończy się problemami.

Zdarza się również, że osoby mieszkające za granicą nie mają świadomości, że przysługuje im udział w majątku pozostawionym przez rodziców lub dziadków albo że mają prawo dochodzić zachowku.

Niekiedy od śmierci spadkodawcy mijają lata, a rodzina pozostająca w Polsce nie informuje pozostałych krewnych o prowadzonych postępowaniach spadkowych.

Dopiero przypadkowa rozmowa z członkiem rodziny albo konsultacja z prawnikiem pozwala odkryć, że dana osoba posiada prawa majątkowe o znacznej wartości.

Jednak również w takich sytuacjach czas ma ogromne znaczenie. Ustalenie stanu majątku po wielu latach oraz uporządkowanie spraw zaniedbanych przez kilka pokoleń staje się znacznie trudniejsze.

Nie można też zapominać o ryzyku utraty własności nieruchomości poprzez zasiedzenie przez osobę, która przez długi czas zacznie traktować ją jak własną.

Spadkobiercami mogą być również małoletnie dzieci

Osobnej uwagi wymagają sytuacje, w których spadkobiercami zostają małoletnie dzieci.

Rodzice mieszkający za granicą często nie zdają sobie sprawy, że dziecko może nabyć spadek po dziadkach lub innych członkach rodziny w Polsce.

W takich przypadkach konieczne może być podjęcie odpowiednich czynności przed sądem lub notariuszem, zwłaszcza gdy spadek jest zadłużony albo jego przyjęcie nie leży w interesie dziecka.

Życie za granicą nie zwalnia z odpowiedzialności

Coraz częściej prowadzę sprawy spadkowe klientów mieszkających poza Polską.

Łączy je jedno – większości problemów można było uniknąć, gdyby odpowiednie działania zostały podjęte wcześniej.

Dotyczy to między innymi:

• przyjęcia lub odrzucenia spadku,
• dochodzenia zachowku,
• uregulowania stanu prawnego nieruchomości,
• działu spadku,
• zniesienia współwłasności,
• sprzedaży odziedziczonego majątku,
• zabezpieczenia interesów małoletnich spadkobierców.

Większość tych czynności można przeprowadzić z udziałem pełnomocnika, bez konieczności przyjazdów do Polski.

Nie odkładaj spraw spadkowych na później

Prawo spadkowe rządzi się terminami, których przekroczenie może prowadzić do nieodwracalnych skutków.

Dlatego warto od czasu do czasu zadać sobie kilka prostych pytań:

• Czy wiem, jaki majątek pozostawili moi rodzice lub dziadkowie?
• Czy moja sytuacja spadkowa w Polsce jest uregulowana?
• Czy posiadam nieruchomości lub udziały, o których od lat nikt nie pamięta?
• Czy moje dzieci są odpowiednio zabezpieczone?
• Czy wiem, jakie obowiązki mogą na mnie przejść jako spadkobiercy?

Odpowiedź na te pytania może uchronić przed kosztownymi problemami, ale równie dobrze może pozwolić odzyskać majątek, o którego istnieniu nawet nie wiedzieliśmy.

Świadomość prawna to najlepsza inwestycja

Spadek to nie tylko to, co otrzymujemy po bliskich. To również odpowiedzialność, którą przejmujemy.

Mieszkając za granicą, łatwo odsunąć sprawy pozostawione w Polsce na dalszy plan. Jednak prawo nie czeka, aż znajdziemy dogodny moment.

Dlatego warto zainteresować się swoim majątkiem, sprawdzić swoją sytuację prawną i – jeśli zajdzie taka potrzeba – podjąć odpowiednie działania we właściwym czasie.

Czasem pozwoli to uniknąć poważnych problemów, a czasem odkryć prawa majątkowe, które mogą mieć realną wartość dla nas i naszych dzieci.

Bo w sprawach spadkowych największym błędem jest założenie, że brak działania nie wywołuje żadnych skutków. W prawie bardzo często jest dokładnie odwrotnie.